Konferencja PTPJ 2019. Opis warsztatów

Sesja 2. Społeczna macierz marzeń sennych

Warsztaty rozpoczną się w trzech mniejszych grupach. Spotkanie będzie obejmowało 40 minut otwartego dzielenia się treścią marzeń sennych, według zasad Social Dream Matrix. Następnie będzie możliwość zebrania i rozwinięcia (bez interpretacji) treści, które pojawiły się w czasie macierzy. Następnie, w czasie spotkania plenarnego, podejmiemy próbę podzielenia się refleksją między grupami.

Macierz marzeń sennych

Pojęcie macierzy marzeń sennych (ang. Dream Matrix) zostało wprowadzone do języka psychoterapii w Tavistock Institute w 1982 r. Jego autorem był W. Gordon Lawrence. Termin ten opiera się o społeczne, grupowe, rozumienie snów indywidualnych. Zakłada wielowymiarowość treści marzeń sennych, oraz możliwość ich interpretacji z perspektywy zarówno indywidualnej, jak i zbiorowej, która uwzględnia wspólne dla grupy osób symboliczne przejawy nieświadomych tendencji, ujawniających się w związku z przebywaniem w podobnym kontekście społecznym, kulturowym, grupowym. W ten sposób zbliża się do koncepcji psychologii analitycznej C. G. Junga.

Sesja Dream Matrix trwa zazwyczaj zwykle między 30 a 60 minut. W jej czasie uczestnicy swobodnie mogą opowiadać marzenia senne lub ich wybrane fragmenty, najlepiej z nocy poprzedzającej spotkanie. Treść snów jest swobodnie rozwijana i uzupełniana przez pozostałe osoby, w dowolnej kolejności. Rozwinięcie treści następuje przez dopowiadanie obrazów z własnych marzeń sennych, a niekiedy skojarzeń lub wspomnień, lecz bez odniesień do ich indywidualnego kontekstu.

Uczestnicy powstrzymują się przed analizowaniem i redukowaniem znaczeń opowiedzianych snów w jakikolwiek sposób. Nie stosuje się interpretacji, sugerowania znaczenia, dopytywania, oceniania.

Spotkanie ma charakter grupy półotwartej, w trakcie sesji mogą dołączać nowi uczestnicy. Dołączać w dosłowny sposób, czyli przychodzić w czasie spotkania i dodawać swoje skojarzenia do treści trwającego już spotkania.

 

Sesja 3.

Nieświadomość w skrzynce z piaskiem – Terapia w Piaskownicy

Sandplay Therapy (w języku polskim: Terapia w Piaskownicy) jest uznaną techniką psychoterapii analitycznej wykorzystującą proces twórczy i umożliwiającą pracę pacjenta z materiałem nieświadomym.  Twórczynią metody jest szwajcarska analityczka, Dora Kalff która w latach 60. ubiegłego wieku ugruntowała i rozwinęła Terapię w Piaskownicy w oparciu o psychologię głębi Carla Gustava Junga i psychoanalizę.

Terapia w Piaskownicy pierwotnie została stworzona z myślą o dzieciach, chociaż dzisiaj znajduje zastosowanie także w psychoterapii dorosłych, podobnie do metody wolnych skojarzeń i analizy marzeń sennych.

Zarówno w ewolucji człowieka, jak i w indywidualnym rozwoju każdego z nas obraz był przed słowem i stanowił istotny element ekspresji oraz komunikacji. W ramach psychoterapeutycznej sesji z zastosowaniem Sandplay, w swobodnej quasi-zabawie, pacjent ma możliwość tworzenia miniaturowego świata, który odpowiada jego wewnętrznemu samopoczuciu. Tak dociera poprzez obraz do swojej nieświadomości – nieznanych mu dotąd treści i emocji – którym nadaje rzeczywisty, fizyczny wymiar i znaczenie. Aktywność ta odbywa się przy współobecności dialogu terapeutycznego. Świat powstaje w ograniczonej przestrzeni drewnianego pojemnika. Do dyspozycji tworzącego jest piasek, woda i zestaw miniaturowych figur, a wszystkie te elementy są przez tworzącego w sposób dowolny komponowane.

W ramach warsztatu, uczestnicy będą mogli zapoznać się z teoretycznymi fundamentami Terapii w Piaskownicy i doświadczyć jej w grupowym, wspólnym tworzeniu.

 

Ruch jako wehikuł w drodze do i od nieświadomego – ucieleśniona praktyka jungowskiej aktywnej wyobraźni

W ten sposób możesz nie tylko analizować swoją nieświadomość, ale także dajesz nieświadomości możliwość analizowania ciebie samego… – Carl Gustav Jung

Aktywna wyobraźnia to jedno z najważniejszych odkryć Junga. Polega na celowym wchodzeniu w kontakt z nieświadomym materiałem psychicznym z wykorzystywaniem różnych form aktywności. Podczas tego warsztatu wsłuchamy się w ciało i zwracać się będziemy w stronę tego, co nieświadome, przez ruch. To proces, w którym dzięki ciału można będzie nadawać formę nieuchwytnemu, nieświadomemu materiałowi psyche. Ważną częścią opracowywania tego materiału będzie próba nazwania tego, co się wyłoniło. Zdaniem Junga, zawartość wyłaniająca się podczas procesu aktywnej wyobraźni nie wymaga interpretacji, jednak domaga się rozpoznania znaczeń: „Obraz i znaczenie są identyczne, a gdy pierwszy ma kształt, to drugie staje się jasne. W rzeczywistości wzór nie wymaga interpretacji; przedstawia swoje własne znaczenie”. Analityczka jungowska, Barbara Hannah, nazywała aktywną wyobraźnię „naukową formą medytacji” – będziemy zatem „medytować” w ruchu, a w przestrzeni grupy będzie miejsce na indywidualne doświadczenia.

Ważne: przyda się wygodny, komfortowy ubiór.

 

Symbolic constellations. Warsztat pracy z nieświadomością indywidualną i zbiorową

Warsztat jest inspirowany metodą pracy grupowej autorstwa analityka jungowskiego Martina Skali z Pragi. Opiera się na jungowskiej koncepcji nieświadomości indywidualnej oraz nieświadomości zbiorowej. Pewne procesy zachodzące w człowieku odnoszą się do indywidualnych przeżyć i symbolicznych odniesień w nieświadomości. Jednak psychologia głębi wspomina także o procesach, których źródło wykracza poza nieświadomość jednostkową i które wywierają nieświadomy wpływ na małe grupy społeczne, jak i całą społeczność ludzką.

Celem warsztatu jest nawiązanie kontaktu z własnymi procesami nieświadomymi, jak i procesami zbiorowymi. Na początku uczestnicy zostają poproszeni o namalowanie rzeki, która symbolizuje przepływy energii, drogę do świadomości, oświecenia. Wokół rzeki mogą pojawić się kolejne symbole, nieświadome odniesienia.

Pojedynczy obraz rzeki w połączeniu z innymi interpretacjami zmienia jej charakter. Rzeka wypływa poza granice własnych indywidualnych symboli w obszar symboli zbiorowości tworząc nowy kolektywny organizm. Warsztat angażuje grupę w coraz głębsze odkrywanie zbiorowych połączeń i znaczeń.

Techniki zastosowane podczas zajęć obejmują malowanie farbami na kartkach A3, wycinanie zdjęć,obrazów, postaci z gazet, magazynów oraz tworzenie archetypowej figury z modeliny.

 

Kobiecość: archetyp indywiduacji i obraz duszy

Warsztat poświęcony doświadczalnemu badaniu tematyki kobiecości z perspektywy psychologii analitycznej. Przy użyciu metod ekspresyjnych, wykorzystujących rysunek, ruch, rekwizyty i pracę z wyobraźnią poszukamy wspólnie, w jaki sposób kobiecość przejawia się w
psychice współczesnych kobiet (i mężczyzn). Wyniki przedyskutujemy wspólnie i wyjaśnimy z użyciem klasycznej koncepcji C.G. Junga, uwzględnimy też obserwacje zebrane przez współczesnych analityków, takich jak Pia Skogemann, Ole Vedfelt, Jean Shinoda Bolen i inni.

Specyfika funkcjonowania archetypu kobiecości jest odmienna u obu płci. W przypadku kobiet kobiecość jest elementem świadomej identyfikacji, tożsamości, aktualizującym się w procesie indywidualnego rozwoju danej kobiety i doświadczanym bezpośrednio, z tym że nie wszystkie aspekty
tego procesu są uświadomione. Mężczyźni natomiast mają z kobiecością kontakt pośredni, poprzez reprezentacje tego archetypu (tzw. animy), które ujawniają się im jako wytwory nieświadomej psychiki i jej zewnętrzne projekcje.

Uwaga. Ze względu na charakter planowanych zajęć minimalna liczba mężczyzn zaproszonych do udziału to 4. W razie zgłoszenia się mniejszej liczby Panów zastrzegamy sobie prawo przeprowadzenia warsztatu wyłącznie w gronie kobiet.

 

Sesja 4.

Nieświadomość w skrzynce z piaskiem – Terapia w Piaskownicy

Powtórzenie warsztatu z sesji 3. dla drugiej grupy uczestników.

 

Baśniowa drama – w poszukiwaniu wewnętrznych obrazów

W twórczym rozwinięciu koncepcji jungowskiej psychika składa się z szeregu wewnętrznych substancji, które ją kształtują. Substancje te pozostają w nieustannym ruchu, łącząc się ze sobą, oddalając, wchodząc we wzajemne interakcje składają się w pewne większe konstelacje, które pośrednio możemy poznać odnosząc się do obrazów archetypowych obecnych w kulturze.

Przejawem tych obrazów obok innych wytworów kultury są baśnie, Odgrywając je, możemy symbolicznie uchwycić siły, które aktualnie mają nas we władaniu. Jest to o tyle ważne, że siły te są z nami w naszych gabinetach, do których przychodzą pacjenci. Spotkanie z tymi siłami jest pożądane, choćby po to, by spostrzec jakie role pełnimy, jako terapeuci, a niekiedy, by wyzwolić się spod ich cienia.

 

Wyobrażenia, obiekty i przemiany w analitycznej pracy z obrazem – warsztat arteterapeutyczny

Nieświadomość komunikuje się ze świadomym ego między innymi poprzez obrazy, sny i fantazje. Często temu procesowi towarzyszy uczucie zaskoczenia. Nie zawsze potrafimy owe komunikaty rozumieć czy podążać z nimi, a relacja do nich wydaje się być częścią sensu który w sobie niosą. Czy obrazy i analityczne spotkanie z nimi może stać się źródłem informacji o procesach psychicznych? Czy może się stać impulsem do przemian a może już samo pojawienie się ich świadczy o przemianach zachodzących w psychice?

Celem warsztatu będzie poszukiwanie klucza do procesów nieświadomych poprzez wykorzystanie technik charakterystycznych dla metody jungowskiej w pracy z obrazem: procesu twórczego, amplifikacji, cyrkumambulacji, aktywnej wyobraźni. Zapoznamy się z modelem przemian psychicznych, który wywodzi się z jungowskiego rozumienia alchemii oraz pojęciami kompleksu i archetypu.

Warsztat przeprowadzony będzie w formie symbolicznej wycieczki, w ramach której odwiedzimy:

  • Warsztat artysty
  • Warsztat alchemika

 

Wizyta w amplifikatorni – warsztaty analizy marzeń sennych

Amplifikatornia to pomieszczenie w rozgłośni radiowej wykorzystujące znaczne zwykle ilości energii do przetwarzania sygnałów akustycznych i wzmacniania ich, w celu zwiększenia zasięgu i mocy przekazu. Jest to siłowa analogia metody amplifikacji, za pomocą której, jakkolwiek bardziej subtelnie i z wykorzystaniem niższych „mocy”, analitycy jungowscy pomagają osobom będącym w analizie przybliżać się do nieświadomych znaczeń zapamiętanych treści marzeń sennych czy innych przejawów spontanicznej aktywności psychicznej. 

Amplifikację można stosować także w grupowej pracy nad nieświadomymi treściami, co pozwala rozszerzać zakres potencjalnych skojarzeń i zwiększać liczbę wymiarów interpretacji, kosztem jedynie częściowego odsunięcia ich indywidualnego kontekstu. Metodę wspólnej amplifikacji treści snów pacjentów wykorzystywaliśmy wielokrotnie w czasie interwizyjnych spotkań członków naszego towarzystwa. Chcielibyśmy się nią podzielić z uczestnikami konferencji. W ogólnym zarysie, metoda ta polega na zaplanowanym, ale swobodnym skojarzeniowo, opracowywaniu konkretnego marzenia sennego w kilku wymiarach znaczeniowych, a następnie refleksji nad efektami tej pracy. Kontekst indywidualny – sytuacja kliniczna pacjenta – może, ale nie musi być wniesiony do pracy grupy w ostatnim etapie wspólnej analizy.

Warsztat będzie prowadzony w mniejszych grupach roboczych, które następnie podzielą się doświadczeniem wspólnej pracy i wynikającymi z niej refleksjami. Potrzebne będzie przygotowanie przez uczestników zapisanych treści relatywnie złożonego marzenia sennego prowadzonego w terapii pacjenta. W czasie warsztatów będzie obowiązywać poufność według kontraktu superwizyjnego.

 

%d bloggers like this: